فرض کنید همسر شما در حال شستشوی دیوار آشپزخانه است که ناگهان مقداری آب به داخل یکی از پریزها نفوذ و همسرتان دچار برق گرفتگی می شود. رنگ او پریده و بسیار وحشت زده است. در این زمان چه می کنید؟

بسیاری از افراد هنگام نظافت و شستشوی آشپزخانه یا نصب لوستر دچار برق گرفتگی می شوند. در این زمان، بهترین اقدام آن است که بلافاصله برق را از کنتور قطع کنید.

اگر هم به کنتور دسترسی ندارید، سعی کنید به مصدوم نزدیک شوید و او را با اشیای خشک و ابزار نارسایی چون چوب یا پلاستیک از منبع برق جدا کنید. اگر هنگام نزدیک شدن به مصدوم احساس مور مور شدن و قلقلک در پاها کردید، بلافاصله بایستید.

این حس به شما علامت می دهد که شما روی زمین پر الکتریسیته هستید و جریان برق از یک پای شما وارد شده و از پای دیگر خارج می شود. در این زمان آرامش خود را حفظ کنید و فوری یک پای خود را از روی زمین بلند کرده، بچرخید و برگردید تا از این محیط خارج شوید.

برق گرفتگی وقتی اتفاق می افتد که برق مسیر رفت و برگشت داشته باشد. در این مواقع فرد یا باید روی یک پا بایستد یا ۲ پا را کامل به هم چسبانده تا در صورت ورود برق راهی برای خروج آن نباشد و خطر به حداقل رسد.

خطرناک ترین حالت برق گرفتگی زمانی است که جریان برق از یک دست وارد و از دست دیگر خارج شود. در این هنگام جریان برق از قلب و ریه گذشته و می تواند باعث از کار افتادن این اعضا و در نهایت منجر به مرگ شود.

● چه باید کرد؟

۱ ـ با توجه به موارد ایمنی ذکر شده، مصدوم را از جریان برق جدا کنید.

۲ ـ تعداد تنفس و نبض مصدوم را شمارش کنید و اگر نفس نداشت به او تنفس مصنوعی دهید و بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید.

۳ ـ امکان دارد مصدوم با علائمی چون رنگ پریدگی، سرگیجه، رخوت، کاهش تعداد تنفس و ضربان قلب، دچار شوک شود. بنابراین فوری او را به پشت بخوابانید و پاهای او را ۲۰ سانتی متر (یک وجب) بالاتر از سطح بدنش قرار دهید و او را با یک پتو بپوشانید تا اتلاف گرمای بدن به حداقل رسد.

۴ ـ گاهی برق گرفتگی با سوختگی همراه است. اگر سوختگی سطحی بود، موضع را با آب خنک شستشو داده و پانسمان کنید، اما اگر سوختگی عمیق بود، مصدوم را بلافاصله به مراکز درمانی برسانید.

● توجه:

خطر برق گرفتگی در بدن مرطوب یک میلیون بار بیشتر از بدن خشک است. اگر با برق سرو کار دارید، دمپایی یا کفش هایی با عایق خشک بپوشید و سعی کنید هیچ قسمتی از بدن تان به طور مستقیم با زمین در تماس نباشد. با دست مرطوب و خیس به کلید، پریز و وسایل برقی دست نزنید و هنگام نظافت مراقب باشید تا آب به تجهیزات برقــی و کنتـــــور پاشیــده نشود.

معقول‌ترین کار در برخورد با یک بیمار برق گرفته، قطع کلید کنتور است. اگر دسترسی سریع به فیوز امکان‌پذیر نبود دو شاخه را از پریز بیرون بیاورید یا سیم روکش‌دار را بکشید تا از پریز خارج شود. در صورتیکه در یک منطقه سالم و بی‌خطر قرار گرفته‌اید. و نتوانستید جریان برق را به‌این ترتیب قطع کنید روی یک ماده عایق خشک مثل روزنامه یا یک تخته چوبی یا لاستیکی بایستید و با یک وسیله چوبی بلند مانند جارو منبع برق را از مصدوم دور کنید یا اینکه یک طناب را به دور مصدوم بیندازید و او را به سمت خود بکشید تا از منبع برق دور شود. از به‌کار بردن وسایل فلزی یا مرطوب یا از تماس با بدن لخت مصدوم کاملاً خودداری کنید. اگر هیچ‌راهی وجود نداشت گوشه لباس مصدوم را که خشک است، بگیرید و او را بکشید.
• در صورت عدم هوشیاری، بیمار را به پهلو بخوابانید.
• در صورت اشکال در تنفس راه هوائی بیمار را باز کنید.
• نبض و تنفس بیمار را کنترل کنید و در صورتی که نبض وجود نداشت بیمار را احیاء نمایید (به مبحث قلبی- ریوی مراجعه شود).
• از آنجائیکه ولتاژهای بالای برق می‌تواند اشخاص را پرتاب کند در هنگام حمل بیمار مراقب شکستگی‌های گردن، ستون فقرات، اندام‌ها و دیگر اعضاء بدن باشید و مراقبت‌های اولیه مربوطه را انجام دهید.
• سوختگی های الکتریکی را ارزیابی کنید. در جستجوی حداقل دو محل سوختگی خارجی باشید، یکی محل تماس با منبع انرژی الکتریکی و دیگری محل تماس با زمین.
• محل سوختگی را به ترتیبی که در مبحث سوختگی گفته شد سرد نمائید.
• از آنجائیکه بعضی از عوارض برق‌گرفتگی مانند قلبی و کلیوی شروع تدریجی دارند پس به‌اصرار بیمار مبنی بر سلامت و عدم وجود مشکل توجه نکرده و حتماً مصدوم را به مرکز درمانی منتقل نمایید.

برق گرفتگی با جریان‌های ولتاژ‌بالا:

در مواردی که با برق گرفتگی ولتاژ بالا روبرو هستید، اگر مصدوم همچنان در تماس با برق مانده یا اینکه کمتر از ۸ متر از خطوط فشار قوی فاصله دارد هرگز به او نزدیک نشوید مگر اینکه از طرف شخص مسئول به شما اطمینان داده شود که می‌توانید به او نزدیک شوید. در این موارد مواد عایق‌ مانند: چوب خشک یا لباس خشک به هیچ‌وجه حفاظتی برای شما ایجاد نخواهدکرد. پس بلافاصله به مسئولین مربوطه (اورژانس، آتش‌نشانی و اداره برق) خبر داده و اجازه ندهید کسی به مصدوم نزدیک شود و پس از اطمینان از قطع برق کمک‌های اولیه را شروع کنید.